Kalça Protezi ve Ameliyat Sonrası Fizik Tedavi

TOTAL KALÇA PROTEZİ NEDİR?

Kalça ekleminin geri dönüşsüz hasar görmesi sonucu, uzun süreli konservatif tedaviye yanıt vermeyen, ciddi kalça ağrısı ve hareket kısıtlamasına neden olan durumlarda gerçekleştirilen Total Kalça Protezi(TKP) ameliyatı kalça ekleminin hem femur başını hem de asetabulumunu kapsayan yeniden yapılandırılması işlemidir.

En sık endikasyonlar; osteoartrit, romatoidartrit, femur boynu ve asetabulum

Çalışmalar, TKP ameliyatı olan hastaların en fazla banyo, giyinme ve tuvalet gereksinimlerini gidermede zorlandıklarını ve başkalarına bağımlı olma duygusunu yaşadıklarını göstermektedir. Johansson’un(2002) kalça artroplastisi sonrası hastaların öğrenme gereksinimlerini araştırdığı çalışmasında; hastaların, evde kendi bakımlarını nasıl yönetebilecekleri, komplikasyonlar, ilaçlar, hangi egzersizleri yapmaları gerektiği, tedavi ve evde günlük yaşam aktivitelerini sürdürme ile ilgili konularda bilgiye gereksinim duydukları belirlenmiştir.

Artroplasti, herhangi bir eklemde ağrıyı dindirmek, stabilizasyonu ve hareket genişliğini sağlamak amacıyla eklemin yeniden yapılanması işlemidir. Bir anlamda biyolojik problemlere mekanik çözümdür. Artroplastide hastalıklı eklem dokuları çıkarılmakta, plastik ve metal materyaller ile ekleme replasman yapılmaktadır.

Total Kalça Artroplastisi (TKA), ağrıyı gidermek ve fonksiyonu artırmak için yapılmaktadır. TKA uygulaması ile ağrıda azalma, harekette ve yürüme yeteneğinde artma ile günlük yaşam aktivitelerini gerçekleştirebilme yeteneğinde gelişmeler sağlanabilmektedir.

————————————-

Kaynak :

Nurhayat İşbilir, Total Kalça Protezi Uygulanan Hastaların Ameliyat Sonrası Yaşam Kalitesi Ve Evde Yaşam Koşullarının Belirlenmesi, Yüksek Lisans Tezi, Gaziantep,2015

KALÇA PROTEZİ KİMLERE YAPILMALIDIR?

En Yaygın Kullanım Alanları,

Kalça Kırıkları
Orta Ve Ciddi Koksartroz,
Romatoid Artrit,
Jüvenil Romatoid
Artrit,
Ankilozan Spondilit,
Seronegatif Artritler,
Seropozitif Artritler,
Femur Başı Avasküler Nekrozu,
Kemik Tümörleri,
Femur Proksimal Uç Kırıkları Şeklindedir.

KALÇA PROTEZİ REHABİLİTASYON UYGULAMALARI

TKA’de rehabilitasyonun temel amacı kişinin fonksiyonel performansını artırmak, günlük yaşam aktivitelerini gerçekleştirebilme yeteneğini geliştirmek, kalça çevresi kas kuvveti ve enduransının iyi olmasını, günlük yaşam için gerekli hareket açıklığına sahip ve normale yakın bir yürüyüşe sahip olmasını sağlamaktır

Rehabilitasyondan en fazla yararlanma cerrahi sonrası ilk üç-altı ayda olmaktadır. Bununla birlikte hastanın kazanımları iki yıllık bir periyotta devam etmektedir. Etyoloji, protez tipi, fiksasyon metodu, cerrahi yaklaşım ve prosedürün zorluğu, ağırlık aktarma, kuvvet, koordinasyon, algı ve komplikasyonlar gibi birçok faktör rehabilitasyonun sonucunu etkilemektedir.

TKP sonrası rehabilitasyon programı eğitim, egzersiz ve fonksiyonel mobilite eğitimini içermektedir. TKP sonrası rehabilitasyon cerrahi öncesi ve cerrahi sonrası olmak üzere iki grupta incelenmektedir.

Cerrahi Öncesi Rehabilitasyon

Cerrahi öncesi rehabilitasyon şunları içermektedir:

Solunum egzersizleri ve öksürmenin öğretilmesi (cerrahi sonrası oluşabilecek herhangi bir solunum komplikasyonunu önlemek, pulmoner fonksiyonları korumak ve geliştirmek için)
Karın ve sırt kaslarına, sağlam taraf ve üst ekstremitelere kuvvetlendirme egzersizleri,
Cerrahi sonrası izlenecek rehabilitasyon programının öğretilmesi,
Koltuk değneği ve yürüteç kullanımının öğretilmesi,
Cerrahi sonrası kullanılacak transfer aktivitelerinin öğretilmesi,

————————————-

Kaynak :

Nurhayat İşbilir, Total Kalça Protezi Uygulanan Hastaların Ameliyat Sonrası Yaşam Kalitesi Ve Evde Yaşam Koşullarının Belirlenmesi, Yüksek Lisans Tezi, Gaziantep,2015

KALÇA PROTEZ AMELİYATI SONRASI FİZİK TEDAVİ

Total kalça artroplastisi sonrası rehabilitasyonun amacı protezin yerinden oynamasına karşı önlem almak, hastayı erken mobilize etmek, hareketsizliğin olumsuz etkilerini (derin ventrombozu, pulmoneremboli, basınç yaraları gibi) önlemek, geç dönemde ise yardımcı yürüme cihazları ile hastanın bağımsız hareketini sağlamak, hastayı ağrısız harekete kavuşturmak, kalça etrafındaki kasları güçlendirerek hastayı günlük yaşam aktivitelerinde ve iş yaşamında bağımsız hale getirmektir.

Cerrahi sonrası erken dönem rehabilitasyon uygulamaları ile;

Hastaların ev egzersiz programlarını bağımsız gerçekleştirebilmeleri,
Kalçanın dislokasyonuna karşı yeterli eğitimi almış olmaları,
Ev içi aktiviteleri gerçekleştirebilmek için en az 100 adımdan fazla bağımsız olarak yürüyebilmeleri,
Yatak ve tuvalet transfer aktivitelerini en azından gözlemle gerçekleştirebilecek fonksiyonel düzeyi kazanabilmeleri
Günlük yaşam aktivitelerini yardımcı ekipmanlarla en az yardımla gerçekleştirebilmeleri ve komplikasyonsuz bir şekilde taburcu edilmelerinin sağlanması hedeflenmektedir.

————————————-

Kaynak :

Nurhayat İşbilir, Total Kalça Protezi Uygulanan Hastaların Ameliyat Sonrası Yaşam Kalitesi Ve Evde Yaşam Koşullarının Belirlenmesi, Yüksek Lisans Tezi, Gaziantep,2015

KALÇA PROTEZİ SONRASI EVDE FİZİK TEDAVİ YAPILIR MI?

Ameliyat sonrası en kısa sürede günlük yaşama dönülmesi ve komplikasyon riskinin azaltılması için fizyoterapiye erken başlanmalıdır. Çoğu zaman, egzersiz ameliyattan sonra aynı gün başlar. Ayak bileğini pompalama, kuadriseps ve gluteal kaslara yönelik izometrik egzersizler, topuğu kaydırma gibi hareketler yapılır. Anestezi sonrası sığ nefes alma, akciğerlerde kısmi çökmeye (atelektazi) neden olabilir. Bunun olmasını önlemek için derin nefes egzersizleri ve spirometre ile egzersizler yapılır.

“Evde Fizik Tedavi Nasıl Yapılır?” sorusu birçok hasta ve hasta yakını tarafından sıkça yöneltilen sorulardan biridir.

Evde Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon alanında Uzman Doktor tarafından hastalık tanısı konulmuş hastalara yönelik Uzman Fizyoterapist tarafından hazırlanan programların evde uygulanmasıdır.

Evde Fizik Tedavi, Fizyoterapist tarafından yapılmalıdır. Uzman hekim tarafından tanısı konmuş, durumu stabil olan hasta, Fizyoterapist tarafından değerlendirilir ve değerlendirme sonucuna göre uygun tedavi programı belirlenir. Hastanın kaç seans alması gerektiği, hastanın durumuna ve hastalığa göre değişmektedir.

Fizyoterapistin tavsiyesi doğrultusunda hastanın haftada kaç seans fizik tedavi alacağı hasta veya hasta yakınıyla beraber kararlaştırılır. Hastaya ve Fizyoterapist’e uygun gün ve ve saatler belirlenir. Fizyoterapist, hastanın evine elektroterapi cihazı ve uygun egzersiz ekipmanıyla birlikte gelir.

KALÇA PROTEZİ SONRASI DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER

Kalça protez ameliyat sonrası erken dönem için çeşitli öneriler;

Hastanın ağrısının giderilmesini,
Eklem fonksiyonlarının geri kazanılmasını,
Yaşam kalitesinin artırılmasını sağlar.
Bacak bacak üstüne atmayın,
Belden öne doğru fazla eğilmeyin,
Ayakta giyinmeyin sandalyede ya  da yatakta giyinin,
Pantolon ve çorap giyerken önce protezli taraftan başlayın,
30-40 dakikadan fazla oturmayın,
Banyo yaparken ayakta durun ya da yüksek bir duş sandalyesi kullanın,
Merdiven çıkarken önce sağlam bacağınızı atın daha sonra protezli bacağı yanına alın,
Merdiven inerken önce protezli bacağı indirin sonra sağlamı yanına alın,
Yüksek yatak tercih edin,
Ameliyatlı taraf üstüne yatmayın,
Kalça ve bacak pozisyonunu korumak için bacak arasına yastık yerleştirip yatın,
Fizyoterapistiniz koltuk değneğinizi bırak diyene kadar kullanmaya devam edin,
Bacağınıza doktorunuzun ve Fizyoterapistinizin dediği ölçüde ağırlık vererek yürüyün.

Hastalarda derin ven trombozu dediğimiz kan pıhtıları oluşabilir. Baldırda şişlik, baldır veya uylukta ağrı,

baldırda kızarıklık, baldırda ve uyluğa dokunulduğunda ağrı (ameliyat yeri dışında).

Ayak bileği pompalama egzersizleri Derin ven trombozunu önler.
Hastanede kalış süresi 2-7 gün kadardır.
Cerrahi sonrası erken dönemde yürüteç kullanımı oldukça güvenlidir.
Dengesi iyi olan hastalar çift koltuk değneği, kanedyen, baston da kullanabilirler.
Yatakta doğrulma, yatağın kenarına gelme, yatak kenarından ayağa kalkma yürüme yardımcı cihazını kullanmak ve birkaç adım atmak ilk gün yapılması istenen hareketlerdir.
Egzersiz programı her hastada farklılık gösterir ve fizyoterapist eşliğinde yapılması tavsiye edilir.