İnme (felç) sonrası ilk 6 ay, beyin iyileşmesi (nöroplastisite) için altın değerindedir. Erken başlanan fizik tedavi, bağımsız yaşama dönüşün anahtarıdır.

Elektrik Stimülasyonu (NMES) Nedir?

NMES, cilt üzerine yerleştirilen elektrotlar aracılığıyla kasa veya ilgili motor sinire elektriksel uyarı verilerek gözle görülür kas kasılması oluşturmayı hedefleyen bir rehabilitasyon yöntemidir. Amaç yalnızca “elektrik vermek” değil; zayıflayan kası devreye almak, hareket pratiğini desteklemek ve fonksiyonel çalışmaya zemin hazırlamaktır. [3][7]

Burada sık karışan üç kavram vardır. TENS, daha çok ağrı kontrolü için duyusal düzeyde kullanılır; güçlü kas kasılması hedeflemez. NMES, görünür ve etkili bir kas kasılması oluşturmaya çalışır. FES ise bu kasılmayı bir işleve bağlar; örneğin yürürken ayak bileğini kaldırmak, elde açma-kapama hareketini desteklemek gibi. [5][6][7]

Felçli Kasa Elektrik Vermek Zararlı mı?

Kısa ve dengeli cevap şu: Her zaman zararlı değildir, ama herkese uygun da değildir. NICE, inme sonrası el veya kol için elektrik stimülasyonunun rutin olarak herkese verilmemesini önerir. Bunun nedeni yöntemin “tehlikeli” olması değil; faydanın her hastada aynı olmaması ve doğru hasta seçiminin önemli olmasıdır. Aynı kılavuz, kasılma kanıtı olan ama kolunu dirence karşı kaldıramayan kişilerde, kapsamlı rehabilitasyon programının bir parçası olarak deneme uygulaması düşünülmesini önerir. Güç ve fonksiyon gelişiyorsa devam edilebilir; uygulama nitelikli bir rehabilitasyon profesyoneli tarafından yönlendirilmelidir. [1]

Yani mesele “elektrik iyi mi kötü mü?” sorusu değildir. Asıl mesele şudur: Hangi kasa, hangi hedefle, hangi yoğunlukta, hangi süreyle ve hangi güvenlik sınırları içinde uygulanacak? Bu sorular net değilse zarar riski artar. Netse, uygun hastada NMES yararlı bir destek olabilir. [1][3][7]

NMES Neden Uygulanır?

Felç sonrası NMES’in gündeme gelme nedenleri genelde şunlardır:

• zayıf kası yeniden devreye almaya yardımcı olmak

• hareket başlatmayı kolaylaştırmak

• fonksiyonel çalışmalara eşlik etmek

• omuz çevresi kas desteğini artırmak

• bazı hastalarda günlük yaşam aktivitelerini desteklemek

• ayak düşmesinde yürümeyi kolaylaştırmak [2][3][4][5][6]

2022 tarihli bir meta-analiz, NMES’in inme sonrası günlük yaşam aktiviteleri üzerinde potansiyel fayda gösterebildiğini; ancak motor fonksiyon üzerindeki etkinliğin daha değişken olduğunu bildirdi. Aynı çalışmada, özellikle subakut dönemde ve üst ekstremiteye yönelik uygulamalarda ADL (günlük yaşam aktiviteleri) açısından daha olumlu sonuçlar görüldü. [3]

NMES Hangi Hastalarda Düşünülebilir?

İnme sonrası kol-el güçsüzlüğü

Üst ekstremitede elektrik stimülasyonu, seçilmiş hastalarda kavrama-bırakma, hareket pratiği ve fonksiyonel görevleri desteklemek için düşünülebilir. Meta-analizler arm function üzerinde olumlu sinyaller gösterse de, NICE’in herkese rutin önermemesi bu yüzden önemlidir. [1][2][3]

Omuz subluksasyonu olan bazı vakalar

Omuzun aşağı doğru “sarkması” ya da eklemde boşluk hissi, felç sonrası görülebilir. 2017 sistematik derleme ve meta-analiz, NMES’in akut ve subakut dönemde omuz subluksasyonunu azaltmada faydalı olabileceğini; ancak kronik dönemde, omuz ağrısında ve genel kol fonksiyonunda aynı netlikte yarar göstermediğini bildirdi. [4]

Ayak düşmesi (drop foot)

Alt ekstremitede, özellikle yürürken ayağın takılması veya ayak bileğini kaldıramama sorunu varsa, FES daha güçlü kanıtla gündeme gelir. NICE, santral nörolojik kökenli ayak düşmesinde elektrik stimülasyonunun uygun hastalarda rutin tedavi seçeneği olarak sunulabileceğini belirtir. 2021 sistematik derlemesi de FES’in fizyoterapi ile birlikte kullanıldığında yürüme hızı, denge ve fonksiyonel hareketlilik üzerinde yarar sağlayabildiğini gösterdi. [5][6]

Her Felç Hastası İçin Uygun mudur?

Hayır. Bu önemli. Çünkü bazı hastalarda elektrik stimülasyonu mantıklı olabilirken, bazılarında öncelik bambaşka bir rehabilitasyon hedefi olabilir. NICE’in “rutin vermeyin, seçilmiş hastada deneyin” yaklaşımı tam da bunu anlatır. [1]

Uygunluk değerlendirmesinde genelde şu başlıklar sorgulanır:

• Kas uyarıya yanıt veriyor mu?

• Hedef omuz mu, el mi, ayak bileği mi?

• Cilt sağlam mı?

• Duyu bozukluğu var mı?

• Kişi rahatsızlığı anlayıp geri bildirim verebiliyor mu?

• Kalp pili, implante cihaz, yakın cerrahi, aktif DVT gibi riskler var mı? [1][7]

Hangi Belirtilerde NMES Gündeme Gelebilir?

NMES bir tanı değildir; bir tedavi aracıdır. Aşağıdaki işlev sorunlarında gündeme gelebilir:

• kolda veya elde belirgin güçsüzlük

• el açma-kapama zorluğu

• omuzda destek kaybı ve sarkma hissi

• ayak bileğini kaldırmakta zorlanma

• yürümede takılma, sürtme, ayağı çekememe

• görev odaklı hareketlerde yavaşlık ve koordinasyon kaybı [1][4][5][6]

Ne Zaman Acil Değerlendirme Gerekir?

Şu bulgular varsa mesele “elektrik stimülasyonu uygun mu?” değil, önce acil değerlendirme gerekir:

• yüzde ani kayma

• kolda veya bacakta ani güç kaybı ya da uyuşma

• konuşmada bozulma

• ani görme kaybı veya görme değişikliği

• ani denge kaybı, yürüyememe

• açıklanamayan çok şiddetli baş ağrısı [8]

Bu belirtiler yeni inme veya TIA ile ilişkili olabilir. Böyle bir tabloda evde cihaz denemek doğru yaklaşım değildir. [8]

İLK SEANS ÜCRETSİZ KAMPANYASI

Evde Fizik Tedaviye mi ihtiyacınız var ?

Hemen bizimle iletişime geçin. Evde fizik tedavi sürecinizi birlikte planlayalım. Sağlıklı yarınlara birlikte yürüyelim.

HEMEN ARA

WHATSAPP

ONLİNE DESTEK

Tanı ve Uygunluk Değerlendirmesi Nasıl Yapılır?

Önce altta yatan felç tablosu ve etkilenen fonksiyon değerlendirilir. Ardından kas gücü, tonus, eklem hareket açıklığı, duyu durumu, ağrı, omuz stabilitesi, yürüme paterni ve günlük yaşam hedefleri gözden geçirilir. Elektrik stimülasyonunun omuza mı, ele mi, ayak bileğine mi yoksa hiç mi uygun olmadığı bu aşamada belirlenir. [1][4][5][6]

Burada bir başka kritik konu da geri bildirim verebilme durumudur. Kişi ağrıyı, yanmayı, aşırı kasılmayı ya da rahatsızlığı ifade edemiyorsa uygulama daha dikkatli planlanmalıdır. Güvenlik rehberleri, duyu bozukluğu, iletişim-biliş sorunları ve cilt riski olan durumlarda ekstra dikkat önerir. [7]

Ayırıcı Tanıda Hangi Durumlar Düşünülür?

Felçli kasa elektrik tedavisi düşünülürken benzer tablo yapan durumlar da akılda tutulmalıdır:

• yeni inme veya geçici iskemik atak

• periferik sinir yaralanması

• servikal radikülopati

• rotator cuff yırtığı veya omuz çevresi tendon sorunları

• donuk omuz

• ciddi spastisite

• eklem kontraktürü

• ağrının neden olduğu koruyucu hareket kısıtlılığı [1][4][8]

Kimlerde Dikkatli Olunmalı veya Uygulanmamalıdır?

Kanıta dayalı güvenlik rehberlerinde bazı bölgeler ve durumlar özellikle vurgulanır. Elektrik stimülasyonu genel olarak:

• elektronik implante cihazların işleyişini etkileyebileceği alanlarda

• kalp pili/defibrilatör varlığında

• aktif derin ven trombozu ya da tromboflebitte

• aktif kanama veya ciddi kanama bozukluğunda

• enfekte doku, osteomiyelit ya da ciddi cilt bozukluğunda

• şüpheli/kanıtlanmış malignite üzerine

• göz çevresi, ön boyun / karotis sinüsü, kontrolsüz biçimde göğüs bölgesi üzerine

• yakın dönem kırık, yeni cerrahi, dikiş veya stabil olmayan doku üzerinde

• belirgin duyu bozukluğu veya yeterli geri bildirim verilemeyen durumlarda dikkat gerektirir ya da uygulanmamalıdır. [7]

Gebelikte elektrik stimülasyonu konusu da tek cümleyle geçilmemelidir. Klasik güvenlik rehberleri özellikle bel-alt karın bölgesinden kaçınılmasını önerir; NMES için daha geniş ihtiyat yaklaşımı da vardır. Bu nedenle gebelikte veya gebelik şüphesinde kendi kendine cihaz kullanımı doğru değildir. [7]

NMES Nasıl Uygulanır?

Bu yöntemin en kritik kısmı cihazın açılması değil, elektrot yerleşiminin ve hedefin doğru belirlenmesidir. Hangi kas uyarılacak, kasılma ne kadar görünür olacak, fonksiyonel hareketle nasıl eşleştirilecek, seans ne zaman sonlandırılacak; bunların hepsi kişiye göre değişir. [1][7]

Uygulamada genel ilke, tolere edilebilir ama etkili bir kas kasılması elde etmektir. Amaç “ne kadar çok akım o kadar iyi” değildir. Ağrı, yanma, aşırı sıçrama tarzı kasılma ya da uygulama sonrası belirgin kötüleşme istenen durumlar değildir. [7][13][14]

Evde NMES Uygulaması Güvenli midir?

Evde uygulanabilir; ama her cihaz alan kişinin kendi başına başlaması güvenli yaklaşım değildir. İlk değerlendirme yapılmadan ev tipi cihazla denemeler, yanlış kasa uygulama, aşırı doz, uygunsuz bölge seçimi veya cilt sorunları nedeniyle sorun çıkarabilir. [1][7][13]

Ev programına alınabilecek hastalarda genelde şu sıra izlenir:

1. klinik değerlendirme

2. uygunluk ve kontrendikasyon kontrolü

3. hedef kas ve fonksiyonun seçimi

4. güvenli elektrot yerleşiminin öğretilmesi

5. takip ve yeniden değerlendirme

Bu yüzden evde uygulama düşünülüyorsa önce kısa bir uzman planlaması çok değerli olur.

Felç sonrası cihaz kullanmadan önce şu soru sorulmalı:
“Bu uygulama gerçekten gerekli mi, yoksa önce omuz koruma, pozisyonlama, el egzersizi, yürüme eğitimi veya farklı bir tıbbi değerlendirme mi daha öncelikli?”
Doğru sıra, çoğu zaman sonucun kendisi kadar önemlidir.

NMES’in Olası Faydaları Nelerdir?

Kanıtlar, NMES’in bazı hastalarda şu alanlarda destek olabileceğini gösteriyor:

• günlük yaşam aktivitelerinde iyileşme

• üst ekstremite fonksiyonunda destek

• omuz subluksasyonunda azalma

• ayak düşmesinde yürümeyi destekleme

• fizyoterapi ile birlikte hareket pratiğini güçlendirme [2][3][4][5][6]

Burada önemli olan kanıtın her başlıkta aynı güçte olmamasıdır. Örneğin omuz subluksasyonunda akut-subakut dönemde daha olumlu veri varken, ağrı ve genel kol fonksiyonunda sonuçlar daha değişkendir. Üst ekstremitede günlük yaşam aktiviteleri açısından fayda sinyali vardır; ama bütün motor sonuçlar için aynı netlik yoktur. [3][4]

Olası Riskler ve Yan Etkiler Nelerdir?

En sık görülen sorunlar genelde rahatsızlık, ağrı, batma-karıncalanma hissi ve cilt irritasyonu olur. Elektrot yerleşimi uygun değilse veya cilt-elektrot teması iyi değilse bu rahatsızlık artabilir. Bazı çalışmalarda kızarıklığın kısa süreli olduğu, ama cildin irritan maddelere karşı daha hassas hale gelebileceği de bildirilmiştir. [13][14]

Daha nadir ama önemli riskler arasında belirgin cilt hasarı, yanık, doku üzerine aşırı yük bindirme ve uygunsuz bölgelerde uygulamaya bağlı sorunlar yer alır. Güvenlik rehberleri özellikle yeni cerrahi alanlar, kırık, interkostal kaslar, ön boyun ve göğüs bölgesi için dikkat çeker. [7][13]

İnme, MS ve Parkinson gibi nörolojik rahatsızlıklarda, hastanızın potansiyelini en üst düzeye çıkarmak için ev konforunda kapsamlı rehabilitasyon.

Evde Uygulanabilecek Güvenli Destekleyici Egzersizler Nelerdir?

Aşağıdaki egzersizler NMES’in yerine geçmez; ama uygun hastalarda ev programını destekleyebilir. Ağrı artarsa bırakılmalı, uyuşma-güç kaybı belirginleşirse değerlendirme istenmelidir.

1) Omuz pozisyonlama

Amaç: Omuzun korunması ve sarkmanın azaltılmasına destek olmak.
Uygulama: Otururken omuz aşağı çekilmeden, kol yastıkla desteklenir. Uzun süre boşta sarkmasına izin verilmez.
Kimler yapmamalı? Yeni travma, çıkık şüphesi veya aşırı ağrı varsa önce değerlendirme gerekir.

2) Masa üstü öne kaydırma

Amaç: Omuz-el hareketini kontrollü başlatmak.
Uygulama: Etkilenen kol bir bez ya da kaygan yüzey üzerinde desteklenir, gövde devrilmeden yavaşça öne kaydırılır.
Kimler yapmamalı? Keskin omuz ağrısı varsa zorlanmamalıdır.

3) El açma-kapama denemeleri

Amaç: El farkındalığını ve motor çabayı desteklemek.
Uygulama: El mümkün olduğu kadar açılıp kapatılmaya çalışılır; gerekiyorsa diğer el hafif destek verir.
Kimler yapmamalı? Şiddetli spastisite veya ağrılı el ödemi varsa plan kişiselleştirilmelidir.

4) Oturma dengesi ve ağırlık aktarma

Amaç: Gövde kontrolü ve üst ekstremite kullanımını desteklemek.
Uygulama: Yatak kenarında ya da sandalyede güvenli oturuşta, iki yana küçük ağırlık aktarma yapılır.
Kimler yapmamalı? Düşme riski yüksek kişilerde refakatsiz yapılmamalıdır.

5) Ayak bileği kaldırma denemesi

Amaç: Ayak düşmesi olan kişilerde aktif çabayı desteklemek.
Uygulama: Otururken ayak bileği yukarı çekilmeye çalışılır, ardından bırakılır.
Kimler yapmamalı? Yeni kırık, ciddi ağrı veya kontrolsüz spastisite varsa önce değerlendirme gerekir.

Not: Bu egzersizler geneldir; kişiye özel plan için uzman değerlendirmesi gerekir.

NMES Tek Başına Yeterli mi?

Genellikle hayır. Rehabilitasyonun omurgası hâlâ egzersiz tedavisi, görev odaklı çalışma, denge-yürüme eğitimi, pozisyonlama, hasta eğitimi ve günlük yaşam aktivitelerine dönüş planıdır. NMES bunların yanında kullanılan bir araçtır. [1][5][6]

Felç rehabilitasyonunda bazen ayna terapisi, tekrar görev eğitimi, yürüme eğitimi, ortez, botulinum toksin, ağrı yönetimi, omuz koruma stratejileri veya konuşma-yutma terapisi de gerekebilir. Yani tedavi tek cihazla değil, doğru kombinasyonla anlam kazanır. [1][5]

Modern Tıp ve Rehabilitasyon İçinde Yeri Nedir?

Modern tıp

Altta yatan tabloya göre hekim tarafından kas gevşeticiler, ağrı ilaçları, antispastisite tedavileri veya uygun hastada botulinum toksin değerlendirilebilir. Ayak düşmesinde ortez seçeneği de sık gündeme gelir. NICE’in ayak düşmesi belgesinde de fizyoterapi, ayak-ayak bileği ortezi ve bazı ilaç seçenekleri birlikte anılır. [5]

Fizik tedavi ve rehabilitasyon

NMES; egzersiz tedavisi, nöromüsküler eğitim, görev odaklı antrenman, denge-yürüme çalışmaları ve hasta eğitimine entegre edildiğinde daha anlamlıdır. [1][2][3]

Evde fizik tedavi nasıl planlanır?

Evde planlama genelde şu sırayla yapılır: değerlendirme → hedef → program → takip → yeniden değerlendirme. Uygun hastada NMES, ev programına bu yapının içine eklenir; her ziyaretin ana amacı cihaz değil, fonksiyondur.

İş ve günlük yaşam düzenlemeleri

• Kolu boşta sallandırmamak

• Otururken simetrik destek kullanmak

• Aşırı tekrarlı zorlamalardan kaçınmak

• Omuz çekerek transfer yaptırmamak

• Yürüme güvenliği için ev içi takılma alanlarını azaltmak

Geleneksel / Alternatif Yaklaşımlar NMES’in Yerine Geçer mi?

Akupunktur

2024 tarihli bir sistematik derlemeler özeti, akupunkturun post-stroke spastisite ve yaşam kalitesi üzerinde umut verici olabileceğini; ancak daha yüksek kaliteli çalışmalara ihtiyaç bulunduğunu bildirdi. Bu nedenle akupunktur, uygun kişide tamamlayıcı olabilir; ama NMES, egzersiz ve standart rehabilitasyonun yerine konmamalıdır. [9]

Masaj

2021 tarihli sistematik derleme, özellikle bazı masaj yaklaşımlarının konvansiyonel tedaviye eklenince motor fonksiyon ve spastisite üzerinde yarar gösterebileceğini bildirdi; fakat yöntemler heterojendir. Bu nedenle masaj, bazı kişilerde destek olabilir; ancak elektrik stimülasyonunun veya aktif egzersizin doğrudan alternatifi sayılmaz. [12]

Kupa

Kupa uygulaması ciltte kalıcı renk değişikliği, yanık, iz, enfeksiyon ve egzama/psoriasis kötüleşmesi yapabilir. Islak kupa tekrarlandığında kan kaybına bağlı sorunlar da bildirilmiştir. Bu nedenle duyu bozukluğu olan, cildi hassas olan ya da enfeksiyon riski taşıyan felç hastalarında özellikle dikkat gerekir. [10]

Bitkisel destekler

Bitkisel ürünler kan sulandırıcılar, tansiyon ilaçları, bazı kalp ilaçları, statinler ve antidepresanlarla etkileşebilir. Özellikle inme sonrası düzenli ilaç kullanan kişilerde “zararsız takviye” varsayımı riskli olabilir. [11]

İyileşme Süresi Neye Bağlıdır?

İyileşme tek bir cihazla ölçülmez. Süre ve yanıt; felcin şiddetine, akut-subakut-kronik evreye, kasın başlangıç yanıtına, spastisiteye, omuz durumuna, yürüme düzeyine, eşlik eden hastalıklara ve tedaviye uyuma bağlıdır. Özellikle üst ekstremitede erken dönem ve seçilmiş hasta grubunda daha belirgin fayda sinyalleri varken, kronik dönemde beklenti daha dikkatli kurulmalıdır. [3][4][6]

Korunma ve Nüksü Azaltma İçin Neler Yapılabilir?

• Egzersizi düzensiz değil, planlı yapmak

• Omuzu korumak ve yanlış taşıma/çekmeden kaçınmak

• Kısa ama düzenli tekrarlar yapmak

• Cilt kontrolünü ihmal etmemek

• Yürüme güvenliği için ev düzenini optimize etmek

• Takip muayenelerini aksatmamak

Bu Hastalıkta Evde Fizyoterapiyle Neler Hedeflenir?

1. Kas aktivasyonunu desteklemek

2. Omuz-el fonksiyonunu günlük yaşama taşımak

3. Ayak düşmesi varsa güvenli yürümeyi artırmak

4. Ağrı ve spastisite yönetimini desteklemek

5. Transfer, denge ve düşme riskini iyileştirmek

6. Hasta ve hasta yakınını doğru uygulama konusunda eğitmek

Medical Fizyo’nun Yaklaşımı

Medical Fizyo’da felç sonrası evde fizik tedavi planlaması, cihaz odaklı değil değerlendirme odaklı ele alınır. Yani önce “NMES gerekli mi, hangi hedef için gerekli, gerçekten uygun mu?” sorusuna yanıt aranır.

Süreç genel olarak şu çerçevede ilerler:

• İlk değerlendirme: Kas gücü, tonus, denge, omuz durumu, yürüme ve günlük yaşam hedefleri gözden geçirilir.

• Uygunluk ve endikasyon kontrolü: NMES/FES gerçekten uygun mu, kontrendikasyon var mı değerlendirilir.

• Kişiye göre program oluşturma: Egzersiz tedavisi, eğitim, fonksiyonel çalışma ve gerekirse elektrik stimülasyonu birlikte planlanır.

• Evde takip: Tolerans, cilt, ağrı ve işlevsel ilerleme düzenli izlenir.

• Gerektiğinde hekim/uzman yönlendirmesi: Yeni nörolojik bulgu, şiddetli ağrı, omuz problemi, ilaç ihtiyacı veya ileri değerlendirme gerektiğinde yönlendirme yapılır.

Diğer Hizmetlerimiz

1. Ortopedik rehabilitasyon

2. Nörolojik rehabilitasyon

3. Geriatrik rehabilitasyon

4. Ameliyat sonrası rehabilitasyon

5. Sporcu rehabilitasyonu

6. Dil ve yutma terapisi

7. İş yerinde ergonomi ve fizyoterapi

8. Evde fizik tedavi ve rehabilitasyon planlaması

9. Denge-yürüme eğitimi

10. Hasta ve hasta yakını eğitimi odaklı ev programları

“Felçli kasa elektrik vermek zararlı mı?” sorusunun en güvenli cevabı, kişiye özel değerlendirmeyle verilir.
Medical Fizyo ile görüşerek uygun hastalarda evde fizik tedavi süreci ve rehabilitasyon planlaması hakkında bilgi alabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

NMES acıtır mı?

Rahatsız edici olabilir ama amaç tolere edilebilir bir kas kasılmasıdır. Belirgin ağrı, yanma veya batma hissi varsa uygulama gözden geçirilmelidir. [13][14]

Felçli kola elektrik vermek kası yorar mı?

Yanlış doz veya yanlış hedefle yorabilir; doğru planlandığında ise amaç kası kontrollü biçimde devreye almaktır. [1][7]

Kalp pili olanlar kullanabilir mi?

Genel güvenlik yaklaşımı, elektronik implante cihazların etkilenebileceği alanlarda elektrik stimülasyonundan kaçınmaktır. Bu nedenle kalp pili/defibrilatör varlığında cihaz kendi kendine kullanılmamalıdır. [7]

NMES ile FES aynı şey mi?

Hayır. NMES kas kasılması oluşturmayı hedefler; FES ise bunu bir işleve bağlar, örneğin yürürken ayak bileğini kaldırmak gibi. [5][6][7]

Her gün yapılır mı?

Bazen yapılabilir; ama sıklık kişiye, hedef kasa ve toleransa göre planlanır. Standart tek reçete yoktur. [1][7]

Spastisiteyi artırır mı, azaltır mı?

Kişiye göre değişebilir. Bazı çalışmalarda azaltıcı etki bildirilmiştir; ama uygulama hedefi ve kas seçimi önemlidir. [3]

Omuz ağrısında işe yarar mı?

Omuz subluksasyonunda özellikle akut-subakut dönemde fayda gösterebilir; ancak omuz ağrısı için kanıt daha sınırlıdır. [4]

Ayak düşmesinde daha mı faydalı?

Ayak düşmesinde FES için üst ekstremiteye göre daha olumlu kılavuz ve derleme desteği vardır. [5][6]

Evde cihaz almak mı, önce değerlendirme mi?

Önce değerlendirme daha güvenlidir. Her felçli hastanın hedef kası ve güvenlik durumu aynı değildir.

Uzman kontrolü olmadan kullanmak sakıncalı mı?

Evet, sakıncalı olabilir. Yanlış yerleşim, yanlış yoğunluk ve gözden kaçan kontrendikasyonlar sorun yaratabilir. [1][7]

İstanbul’da Evde Fizik Tedavi Süreci Hakkında 5 Kısa Bilgi

• Randevu öncesi kısa ön değerlendirme, sürecin doğru planlanmasına yardımcı olur.

• Ev ortamında cihaz kullanılacaksa oturma düzeni, elektrot uygulama alanı ve güvenlik koşulları gözden geçirilmelidir.

• Seans hedefleri “kol açılsın” gibi genel değil; günlük yaşamla ilişkili somut hedefler şeklinde belirlenmelidir.

• Uygun vakalarda evde rehabilitasyon programı, egzersiz ve eğitimle birlikte planlanır.

• Gerektiğinde hekim, ortopedi, nöroloji, FTR veya diğer uzmanlıklara yönlendirme yapılması sürecin doğal parçasıdır.

Sonuç

Felçli kasa elektrik vermek zararlı mı?
Doğru yanıt şudur: Doğru hastada, doğru kasa, doğru amaçla ve uzman gözetiminde uygulandığında her zaman zararlı değildir; hatta bazı hastalarda yararlı olabilir. Ama bu yöntem herkese uygun değildir. Özellikle üst ekstremitede “rutin herkese” yaklaşımı doğru değildir; seçilmiş hastada deneme ve takip mantığı daha güvenlidir. Ayak düşmesinde FES için kanıt daha olumludur. [1][3][5][6][7]

Sizde ya da yakınınızda NMES/FES düşünülüyorsa, önce değerlendirme yapılması en güvenli adımdır. Medical Fizyo, uygun hastalarda evde fizik tedavi ve rehabilitasyon planlaması konusunda bilgilendirici ve etik bir çerçeve sunar; nihai karar ise her zaman klinik uygunluk ve gerektiğinde hekim görüşüyle verilmelidir.

Kaynakça

[1] NICE – 2023 – Stroke rehabilitation in adults (NG236). NICE Guideline.
Üst ekstremitede elektrik stimülasyonunun rutin önerilmemesi; seçilmiş hastada deneme ve uzman gözetimi önerileri.

[2] Yang JD, Liao CD, Huang SW, et al. – 2019 – Effectiveness of electrical stimulation therapy in improving arm function after stroke: a systematic review and a meta-analysis of randomised controlled trials. Clinical Rehabilitation.
DOI: 10.1177/0269215519839165

[3] Kristensen MGH, et al. – 2022 – Neuromuscular Electrical Stimulation Improves Activities of Daily Living Post Stroke: A Systematic Review and Meta-analysis. Archives of Physical Medicine and Rehabilitation.
DOI: 10.1016/j.apmr.2022.02.014

[4] Lee JH, Baker LL, Johnson RE, Tilson JK. – 2017 – Effectiveness of neuromuscular electrical stimulation for management of shoulder subluxation post-stroke: a systematic review with meta-analysis. Clinical Rehabilitation.
DOI: 10.1177/0269215517700696

[5] Johnston TE, et al. – 2021 – A Clinical Practice Guideline for the Use of Ankle-Foot Orthoses and Functional Electrical Stimulation Post-Stroke. Journal of Neurologic Physical Therapy.
PMID: 33675603

[6] da Cunha MJ, Rech KD, Salazar AP, Pagnussat AS. – 2021 – Functional electrical stimulation of the peroneal nerve improves post-stroke gait speed when combined with physiotherapy: A systematic review and meta-analysis. Annals of Physical and Rehabilitation Medicine.
DOI: 10.1016/j.rehab.2020.03.012

[7] Houghton PE, Nussbaum EL, Hoens AM. – 2010 – Electrophysical Agents: Contraindications and Precautions: An Evidence-Based Approach to Clinical Decision Making in Physical Therapy. Physiotherapy Canada.
DOI: 10.3138/ptc.62.5

[8] CDC – 2024 – Signs and Symptoms of Stroke. Centers for Disease Control and Prevention.

[9] Yi L, Yue Y, Tan J, et al. – 2024 – Acupuncture for post-stroke spasticity: An overview of systematic reviews. Complementary Therapies in Medicine.
PMID: 38232907

[10] NCCIH – 2024 – Cupping. National Center for Complementary and Integrative Health.

[11] NCCIH – 2024 – Herb-Drug Interactions. National Center for Complementary and Integrative Health.

[12] Cabanas-Valdés R, Calvo-Sanz J, Serra-Llobet P, et al. – 2021 – The Effectiveness of Massage Therapy for Improving Sequelae in Post-Stroke Survivors: A Systematic Review and Meta-Analysis. International Journal of Environmental Research and Public Health.
DOI: 10.3390/ijerph18094424

[13] Galli G, et al. – 2022 – Volunteers’ concerns about facial neuromuscular electrical stimulation. Neuroscience Research Notes / PMC archive entry.
PMCID: PMC9080168

[14] Almalty AR, Hamed SH, Jebril MY, Abdelnour HM. – 2024 – The effect of electrical stimulation on skin vulnerability to irritants. Skin Research and Technology.
DOI: 10.1111/srt.13591